Over de leegte die soms opduikt, juist als alles op orde lijkt.
Het vreemde aan de zinvraag is dat hij vaak niet komt als alles misgaat, maar juist als alles lukt. De studie is af, de baan is binnen, het huis is gekocht. En dan, op een gewone dinsdagavond: is dit het nou?
Je kunt die vraag wegdrukken met de volgende stap. Promotie, verbouwing, reis, nieuw doel. Dat werkt ook, een tijdje. Maar bij veel mensen komt de vraag terug, hardnekkiger dan eerst. Alsof er onder alle volle agenda's iets leegs blijft liggen wat zich niet laat vullen met meer van hetzelfde.
De Bijbel kent een heel boek dat over precies deze ervaring gaat: Prediker. De schrijver, traditioneel gezien als koning Salomo, had alles wat een mens zich kan wensen. Rijkdom, macht, kennis, plezier, grote projecten. Hij probeerde het allemaal, als een soort levensexperiment. Zijn conclusie is ontnuchterend:
"IJdelheid der ijdelheden, zegt de prediker; ijdelheid der ijdelheden, het is al ijdelheid."
In gewone taal: lucht en leegte, zegt de Prediker. Alles is vluchtig, als een ademtocht. Je krijgt er geen grip op.
Prediker 1:2 · Statenvertaling
Dit staat in de Bijbel. Niet als godslastering, maar als eerlijke waarneming: alles onder de zon, losgemaakt van zijn Maker, went, vervliegt en laat je uiteindelijk met lege handen staan. Wie de zinvraag voelt knagen, is dus niet ondankbaar of zwak. Die heeft iets gezien wat klopt.
Maar hier komt de wending. Dat knagende verlangen naar meer is volgens de Bijbel geen ontwerpfout, maar een kompas. Prediker zegt het zo:
"Hij heeft ook de eeuw in hun hart gelegd."
In gewone taal: God heeft de eeuwigheid in het hart van de mens gelegd. Er zit iets in ons dat groter is dan dit korte leven, en dat zich daarom nooit helemaal thuis voelt in het tijdelijke.
Prediker 3:11 · Statenvertaling
Als er eeuwigheid in je hart ligt, is het logisch dat tijdelijke dingen je niet blijvend vullen. Een verlangen dat door niets in deze wereld gestild wordt, wijst misschien wel naar iets buiten deze wereld. De leegte is dan geen bewijs dat het leven zinloos is, maar een uitnodiging om verder te zoeken dan je tot nu toe deed.
Het antwoord dat het christelijk geloof geeft op de zinvraag is opvallend persoonlijk. Geen filosofie, geen vijfstappenplan, maar een uitnodiging. Jezus zei het zo:
"Ik ben het Brood des levens; die tot Mij komt, zal geenszins hongeren, en die in Mij gelooft, zal nimmermeer dorsten."
In gewone taal: Ik ben het brood dat leven geeft. Wie bij Mij komt, zal geen honger meer hebben. Wie op Mij vertrouwt, zal nooit meer dorst hebben.
Johannes 6:35 · Statenvertaling
Brood is geen luxe maar levensbehoefte. Jezus claimt hier dus nogal wat: dat Hij niet een extraatje is voor wie van spiritualiteit houdt, maar het voedsel waar je diepste honger op doelt. De zin van je leven is in deze visie geen ding dat je moet vinden of presteren, maar een relatie die je mag ontvangen.
Niet alles wordt opeens verklaard, en het leven blijft soms gewoon taai. Maar er verandert wel iets wezenlijks: je leeft niet langer naar een leegte toe, maar vanuit een liefde vandaan. Je werk, je relaties, je gewone dinsdagavond, ze krijgen een ander gewicht als ze niet alles hoeven te zijn. Juist omdat je zin niet meer uit die dingen hoeft te persen, kun je er vrijer van genieten.
Neem je eigen verlangen serieus. Druk het niet weg met drukte, maar volg het spoor eens terug: waar verlang ik nou eigenlijk naar, onder alles? Lees eens rustig Johannes 6, en kijk wat het met je doet.
Misschien is je leegte geen gat dat gevuld moet worden, maar een deur die open kan.